VINPA

Xung đột giữa Iran, Mỹ và Israel tại Trung Đông đang làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt khi tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Điều này khiến nhiều quốc gia châu Á, trong đó có các nước ASEAN vốn phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu từ Trung Đông, phải nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và ổn định thị trường trong nước.

Tại Thái Lan, Chính phủ đã triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp nhằm giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu. Trong cuộc họp do Thủ tướng Anutin Charnvirakul triệu tập ngày 5-3, Bộ trưởng Năng lượng Auttapol Rerkpiboon cho biết, trữ lượng dầu hiện tại của nước này có thể đáp ứng nhu cầu trong nước khoảng 95 ngày, cao hơn đáng kể so với mức 60-65 ngày ước tính trước đó nhờ bổ sung nguồn cung từ các khu vực ngoài Trung Đông.

Để củng cố an ninh năng lượng, Bộ Năng lượng Thái Lan yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh dầu mỏ nâng mức dự trữ bắt buộc từ 1% lên 3%. Đồng thời, chính phủ tạm dừng xuất khẩu nhiều sản phẩm nhiên liệu tinh chế như xăng, diesel và nhiên liệu hàng không nhằm ưu tiên nguồn cung trong nước, ngoại trừ Lào và Myanmar - hai quốc gia có quan hệ trao đổi năng lượng chặt chẽ với Thái Lan.

Chính phủ Thái Lan cũng chuẩn bị nhiều kịch bản dự phòng nếu thị trường năng lượng tiếp tục biến động mạnh. Một trong những phương án được cân nhắc là tăng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học trong dầu diesel từ 5% lên 7% hoặc 10% nếu giá dầu thế giới tăng cao. Ngoài ra, trong trường hợp nguồn cung dầu thô bị gián đoạn, các doanh nghiệp có thể được phép nhập khẩu trực tiếp xăng và dầu diesel thành phẩm.

Bên cạnh đó, chính phủ đang xem xét phát động chiến dịch tiết kiệm năng lượng trên phạm vi toàn quốc, đồng thời sử dụng Quỹ Nhiên liệu dầu mỏ để ổn định giá bán lẻ trong nước, hạn chế tác động của biến động giá dầu toàn cầu đối với người dân và doanh nghiệp.

Không chỉ Thái Lan, nhiều quốc gia ASEAN khác cũng nhanh chóng đánh giá lại rủi ro năng lượng khi giá dầu thế giới tăng mạnh và nguồn cung có nguy cơ gián đoạn. Theo các phân tích thị trường, xung đột Trung Đông đã khiến giá dầu toàn cầu tăng từ 5% đến 25% trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu.

Tại Lào, Bộ Công thương nước này đã tổ chức cuộc họp với các doanh nghiệp xăng dầu để đánh giá tác động của chiến sự Trung Đông và thảo luận các biện pháp ứng phó. Các bên tập trung phân tích khả năng biến động giá dầu và nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong thời gian tới, đồng thời xây dựng các giải pháp ngắn hạn và trung hạn nhằm bảo đảm nguồn nhiên liệu cho nền kinh tế.

Một trong những hướng được xem xét là đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, tìm kiếm các đối tác cung cấp mới ngoài khu vực Trung Đông để giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Theo dữ liệu nhập khẩu ngày 2-3, Lào vẫn duy trì lượng nhiên liệu nhập khẩu hơn 10 triệu lít, cho thấy nguồn cung hiện vẫn ở mức ổn định trong ngắn hạn.

Trong khi đó, Myanmar đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu nghiêm ngặt hơn. Chính quyền quân sự nước này quyết định hạn chế sử dụng ô tô cá nhân bằng cách áp dụng quy định lưu thông theo biển số chẵn - lẻ nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu trong bối cảnh nguồn cung dầu toàn cầu bị gián đoạn.

Theo quy định mới, các phương tiện có biển số chẵn chỉ được phép lưu thông trong ngày chẵn và ngược lại đối với biển số lẻ. Biện pháp này được triển khai từ đầu tháng 3, cùng với cảnh báo xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ nhiên liệu hoặc tăng giá trái phép. Chính quyền Myanmar cho biết việc hạn chế lưu thông nhằm kéo dài thời gian dự trữ nhiên liệu và giảm áp lực lên nguồn cung trong nước.

Tại Campuchia, Chính phủ cũng tăng cường giám sát thị trường xăng dầu nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng cao. Bộ Thương mại nước này đã triển khai lực lượng chuyên trách kiểm tra các cửa hàng xăng dầu trên toàn quốc, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp tuân thủ nghiêm quy định về mua bán và lưu trữ nhiên liệu.

Theo thông báo ngày 6-3, cơ quan chức năng Campuchia đang tăng cường quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, đồng thời kêu gọi người tiêu dùng sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và tránh tình trạng tích trữ quá mức. Lực lượng thuộc Tổng cục Bảo vệ Người tiêu dùng và Cạnh tranh Campuchia cùng các cơ quan quản lý năng lượng địa phương thường xuyên kiểm tra các trạm xăng nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định và ngăn chặn hành vi đầu cơ hoặc tăng giá trái phép.

Chính phủ Hoàng gia Campuchia cũng cho biết đang theo dõi chặt chẽ biến động giá dầu và lượng dự trữ của các doanh nghiệp nhập khẩu. Trong trường hợp giá nhiên liệu toàn cầu tiếp tục tăng mạnh, chính phủ có thể triển khai các gói hỗ trợ nhằm giảm bớt tác động đối với người dân thông qua các biện pháp bình ổn giá bán lẻ xăng dầu.

Song song với các biện pháp quản lý thị trường, nhiều nước trong khu vực cũng bắt đầu thúc đẩy các chương trình tiết kiệm năng lượng. Một số chính phủ yêu cầu các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp giảm tiêu thụ nhiên liệu, đồng thời khuyến khích sử dụng năng lượng hiệu quả hơn trong sản xuất và sinh hoạt.

Các chuyên gia nhận định rằng cuộc xung đột tại Trung Đông một lần nữa cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của châu Á vào nguồn dầu mỏ nhập khẩu từ khu vực này. Khoảng 60% lượng dầu tiêu thụ tại châu Á đến từ Trung Đông, khiến các quốc gia trong khu vực dễ bị tổn thương khi xảy ra khủng hoảng địa chính trị hoặc gián đoạn vận tải năng lượng.

Trong bối cảnh đó, việc tăng dự trữ chiến lược, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng đang trở thành những giải pháp quan trọng để các nước ASEAN giảm thiểu rủi ro trước những biến động khó lường của thị trường dầu mỏ toàn cầu. Những động thái chính sách trong thời gian gần đây cho thấy, các quốc gia trong khu vực đang chủ động hơn trong việc bảo vệ an ninh năng lượng, đồng thời chuẩn bị cho kịch bản khủng hoảng kéo dài nếu xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang.