VINPA

Xung đột Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung, mở cơ hội để Nga tăng xuất khẩu dầu sang các thị trường lớn như Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời hưởng lợi từ giá năng lượng.

Theo dữ liệu theo dõi tàu chở dầu do Bloomberg tổng hợp, trong 4 tuần tính đến ngày 13/9, lượng dầu thô Nga xuất khẩu ra nước ngoài đạt trung bình 3,54 triệu thùng/ngày. Đây là mức tăng hàng tuần mạnh nhất kể từ giữa tháng 5.

Đà tăng xuất khẩu diễn ra đúng lúc giá dầu quốc tế leo thang sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái làm gián đoạn đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út. Tuyến đường này đóng vai trò quan trọng trong việc đưa dầu của nước này ra thị trường, đặc biệt khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng bởi căng thẳng với Iran.

Gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông khiến dầu Brent tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 5, đồng thời kéo giá các loại dầu thô của Nga đi lên. Đây là diễn biến thuận lợi cho Moscow khi doanh thu từ xuất khẩu dầu đóng vai trò quan trọng trong nguồn thu ngân sách.

Nga tận dụng khoảng trống nguồn cung

Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc và Ấn Độ đang có thêm động lực tìm nguồn cung từ Nga khi hoạt động vận chuyển dầu từ Trung Đông đối mặt nhiều rủi ro. Ngoài sự cố đường ống tại Ả Rập Xê Út, các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào tàu chở dầu tiếp tục gây sức ép lên tuyến vận tải qua phía nam Biển Đỏ.

Trong khi đó, lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu có liên hệ với Iran đã khiến khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày vốn thường được vận chuyển tới Trung Quốc bị đình trệ.

Moscow đã nhanh chóng điều chỉnh dòng chảy xuất khẩu. Nga tăng lượng dầu thô vận chuyển qua cảng Ust-Luga ở Baltic, đồng thời chuyển một phần các lô hàng của Kazakhstan sang cảng Novorossiysk trên Biển Đen. Nhờ đó, lượng dầu Nga xuất khẩu từ Ust-Luga từ đầu tháng đến nay tăng khoảng 160.000 thùng/ngày, tương đương gần một phần ba so với tháng 8.

Dòng tiền từ xuất khẩu cũng cải thiện đáng kể. Theo Argus Media, doanh thu từ các lô dầu Nga xuất sang Ấn Độ trong tuần trước đạt mức cao nhất kể từ đầu tháng 5. Giá dầu Nga bán cho Trung Quốc cũng tăng mạnh, trong đó dầu ESPO – loại dầu chủ lực của Nga tại khu vực Thái Bình Dương – được chào bán cao hơn 20 USD/thùng so với giá dầu Brent kỳ hạn, tính theo giá giao hàng.

Theo dữ liệu tàu chở dầu và báo cáo của các đại lý cảng, trong tuần kết thúc ngày 13/9, khoảng 38 tàu đã nhận tổng cộng 27,06 triệu thùng dầu thô Nga, tăng đáng kể so với 23,88 triệu thùng được vận chuyển bởi 33 tàu trong tuần trước.

Tính theo mức trung bình 4 tuần, giá trị xuất khẩu dầu của Nga tăng lên khoảng 1,9 tỷ USD/tuần trong giai đoạn kết thúc ngày 13/9. Con số này cao hơn 180 triệu USD/tuần so với tuần trước và là mức cao nhất kể từ cuối tháng 6.

Giá dầu tăng nhưng sản lượng dầu của Nga vẫn suy giảm

Tuy nhiên, khả năng hưởng lợi của Nga không phải không có giới hạn. Trong khi giá dầu và khối lượng xuất khẩu cải thiện, sản lượng khai thác trong nước tiếp tục giảm.

Theo dữ liệu thứ cấp được OPEC công bố, sản lượng dầu của Nga trong tháng trước giảm xuống 8,72 triệu thùng/ngày, đánh dấu tháng giảm thứ 9 liên tiếp. Mức này thấp hơn hơn 1 triệu thùng/ngày so với hạn ngạch mà Nga được phép sản xuất theo thỏa thuận dài hạn của OPEC+.

Bên cạnh đó, các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở lọc dầu và chế biến khí ngưng tụ của Nga vẫn diễn ra gần như hàng đêm, gây thêm áp lực lên năng lực chế biến trong nước.

Điều đó cho thấy Moscow hiện đang tận dụng tốt một khoảng trống tạm thời trên thị trường dầu toàn cầu: xuất khẩu tăng, giá bán cải thiện và doanh thu phục hồi, trong khi sản lượng khai thác vẫn chịu sức ép.

Nếu căng thẳng Trung Đông tiếp tục kéo dài, Nga có thể tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu dầu thay thế tại châu Á. Tuy nhiên, lợi thế này sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì sản lượng, bảo đảm các tuyến vận chuyển và kiểm soát tác động từ các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng trong nước.