VINPA

Mặc dù Cục kiểm tra Văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đã kết luận, phải hủy bỏ Công văn số 17060 của Bộ Tài chính- nguyên nhân dẫn tới DN bị truy thu thuế tạm nhập tái xuất (TNTX) xăng dầu chuyển tiêu thụ nội địa- nhưng Bộ Tài chính vẫn viện lý do quyết không sửa. “Quả bóng” đá qua đá lại giữa cơ quan quản lý mà chưa có câu trả lời.

Ảnh: Internet

Từ một công văn sai trái

Cần phải nhắc lại sự việc, vì sao Công văn 17060/BTC-VP do Chánh văn phòng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi thừa lệnh Bộ trưởng Bộ Tài chính ký không có một từ nào buộc DN xăng dầu phải truy thu thuế TNTX xăng dầu chuyển sang bán nội địa nhưng lại ảnh hưởng ghê gớm đến các DN xăng dầu.

Bởi theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu: thời điểm tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan. Nếu thay tờ khai hải quan khác thì thuế phải tính lại theo thời điểm ‘mở” tờ khai mới. Như vậy, với việc Công văn 17060 yêu cầu DN xăng dầu đăng ký tờ khai mới cũng đồng nghĩa với việc xăng dầu đã TNTX chuyển sang tiêu thụ nội địa những năm trước phải tính lại thuế. Do đầu năm 2012, thuế suất nhập khẩu xăng dầu chỉ có 0-3% nhưng cuối năm thuế tăng lên 12%, vì thế hầu hết các DN xăng dầu phải chịu nộp thêm thuế.

Chỉ một “chi tiết” tưởng chừng đơn giản đó của Công Văn 17060 nhưng đã khiến 8 DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Công ty TNHH một thành viên Xăng dầu Quân đội (Mipec), Công ty TNHH Vận tải thủy bộ Hải Hà, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil), Tổng công ty Thương mại kỹ thuật và đầu tư (Petec), Công ty Lọc hóa dầu Nam Việt… bị truy thu một khoản thuế là 345 tỷ đồng.

Để đưa ra lý do truy thu thuế, công văn số 17060 có nêu: theo yêu cầu của Cục Hải quan Hải Phòng (?) nên Bộ Tài chính hướng dẫn Tổng cục Hải quan chỉ đạo các Cục Hải quan địa phương buộc các DN xăng dầu có hàng TNTX trong năm 2012 chuyển sang tiêu thụ nội địa phải thay tờ khai hải quan theo quy định tại Điều 9 Nghị định 154/2005/NĐ-CP ngày 15/12/2005.

Nhưng nếu chỉ dựa vào Nghị định 154 để truy thu thuế của DN xăng dầu thì Bộ Tài chính đã cố tình quên mất một văn bản quan trọng khác. Đó là Thông tư 194/2010/TT-BTC do chính Bộ Tài chính ban hành. Thông tư này có hiệu lực từ 20/1/2011, hướng dẫn “hàng TNTX chuyển tiêu thụ nội địa không đăng ký tờ khai mới, DN chỉ khai và nộp thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, giá trị gia tăng theo quy định” nhằm thực hiện chủ chương cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Chính vì vậy, sau cuộc họp với nhiều bên, trong đó có đại diện các đơn vị liên quan của Bộ Tài chính (Vụ Pháp chế, Tổng cục Hải quan, Vụ Chính sách thuế), Cục Kiểm tra VBQPPL (Bộ Tư pháp) đã có Công văn 170/KTrVB ngày 16/7/2013 gửi Bộ Tài chính yêu cầu: hủy bỏ Công văn 17060 vì những nội dung sai trái…

Theo kiểm tra của Cục Kiểm tra VBQPPL, Công văn 17060 đưa ra khi Thông tư 194 vẫn có hiệu lực là trái với quy định. Xin trích nguyên văn kết luận của Cục Kiểm tra VBQPPL: “không thể dùng công văn hành chính cá biệt là Công văn 17060 để “bẻ ghi”, thay thế cơ chế đã được xác định tại Thông tư số 194/2010/TT-BTC”.

Không sòng phẳng với DN

Sau khi Công văn 17060 yêu cầu các Cục Hải quan địa phương tính lại thuế TNTX chuyển sang tiêu thụ nội địa, hầu hết các DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu buộc phải nộp ngay khoản thuế này. Tuy nhiên, các DN đều có công văn gửi Bộ Tài chính và Thủ tướng Chính phủ phản đối quyết định truy thu thuế. Duy nhất chỉ có Công ty CP Lọc hóa dầu Nam Việt (Nam Việt) chưa thực hiện nộp hơn 26 tỷ đồng thuế truy thu.

Lý do mà Tổng giám đốc Nam Việt đưa ra là: việc áp dụng biện pháp hồi tố truy thu đối với tờ khai DN đã tất toán trước thời điểm văn bản 17060 ban hành là chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Cũng bởi thế, hiện nay hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu của Nam Việt hoàn toàn bị ngừng trệ, vì nếu không nộp khoản truy thu này DN sẽ không được tiếp tục xuất nhập khẩu xăng dầu.

Tổng công ty Thương mại kỹ thuật và đầu tư (Petec) cho rằng: Do không lường trước được các chi phí kinh doanh phát sinh như vậy, việc tăng thêm tới 66 tỷ đồng tiền thuế đã gây hậu quả làm tình hình tài chính của DN đã xấu còn xấu hơn. DN lại đang thiếu vốn kinh doanh do ngành xăng dầu chưa hoàn toàn theo cơ chế thị trường.

Còn theo các DN khác, nếu theo Công văn 17060 phải thực hiện mở tờ khai mới với cả nhưng năm trước đó. Trước đó, ngày 22/5, Tập đoàn Xăng dầu VN (Petrolimex), chịu truy thu 170 tỷ đồng, có công văn gửi Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Văn Ninh, phân tích: Nếu theo cách tính của công văn 17060 thì năm 2011 số thu thêm không nhiều, thậm chí năm 2009 và 2010, Tập đoàn đã nộp thừa cho ngân sách hơn 60 tỷ đồng cần phải được hoàn lại.

Nhiều ý kiến bức xúc cho rằng, cách quản lý nhà nước trong lĩnh vực xăng dầu hiện nay chưa sòng phẳng với DN. Như năm 2010, do phải thực hiện nhiệm vụ chính trị, bình ổn thị trường, kiềm chế chế lạm phát mà các DN xăng dầu lỗ tới 5.000 tỷ đồng, lẽ ra theo Nghị định 84/2009/NĐ-CP các DN tham gia bình ổn mà bị thiệt hại sẽ được bù đắp lại, nhưng cho đến nay Nhà nước chưa công bố biện pháp gì xử lý khoản lỗ này. Vậy mà, trong năm 2012, các DN gặp rất nhiều khó khăn trong kinh doanh nội địa và XNK, như Công ty xăng dầu Đồng Tháp lỗ tới 130 tỷ đồng, Petrolimex lỗ tới 125 tỷ kinh doanh xăng dầu… nhưng không vì khó khăn đó, Bộ Tài chính vẫn quyết truy thu 345 tỷ đồng thuế mà không đủ căn cứ pháp lý.

“Quả bóng” về chân ai?

Để trả lời Công văn 17060 đúng hay sai, có phù hợp với quy định luật pháp hay không thì cơ quan thẩm định không ai khác phải là Bộ Tư pháp. Vì thế, sau khi Cục Kiểm tra VBQPPL bác bỏ Công văn 17060 của Bộ Tài chính, đồng thời yêu cầu Bộ Tài chính phải xử lý văn bản này, các DN xăng dầu đã le lói tia hy vọng đòi lại được khoản truy thu thuế sai quy định.

Tuy nhiên, ngày 5/8/2013, Bộ Tài chính có Công văn 10197/BTC-PC gửi Cục Kiểm tra VBQPPL- đã dập tắt hy vọng này. Công văn 10197 cho rằng: Việc hướng dẫn như tại Thông tư 194 có thể dẫn đến cách hiểu khác, vì vậy Bộ Tài chính phải ban hành Thông báo số 17060. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng thừa nhận, đó chỉ là văn bản hành chính để đôn đốc công tác thực hiện về khai và đăng ký tờ khai.

Thực tế cho thấy, kể từ khi thực hiện Thông tư 194, khi chuyển hàng TNTX sang tiêu thụ nội địa, các DN không được phép khai lại tờ khai hải quan. Tại cuộc họp với các bên, Tổng giám đốc Nam Việt cho biết: Có lúc tôi xin khai lại tờ khai hải quan đối với hàng TNTX chuyển tiêu thụ nội địa, nhưng Cơ quan hải quan không cho phép với lý do theo quy định bắt buộc như thế.

Cho dù là công văn hay thông báo nội bộ trong Bộ Tài chính cũng cần phải phù hợp với hệ thống văn bản pháp luật, vì thế một lần nữa phải khẳng định Công văn 17060 cần phải loại bỏ. Hơn nữa, một thông báo có tính hành chính như Công văn 17060 thì không thể có hiệu lực làm thay đổi Thông tư 194 đang còn hiệu lực. Những lý do mà Bộ Tài chính đưa ra là chưa rõ ràng và không có sức thuyết phục. Vì thế, theo Cục Kiểm tra VBQPPL, nếu cần thiết Bộ Tài chính có thể ban hành Thông tư thay thế hoặc sửa đổi, bổ sung Thông tư 194.

Trong sự việc này các DN xăng dầu không vi phạm pháp luật nên đòi hỏi sự ứng xử công bằng của cơ quan quản lý trong thực thi pháp luật. Hiện nay “quả bóng” sự vụ đã đá tới chân Bộ Tư pháp, vì thế phán quyết cuối cùng đúng nhất phải do Bộ trưởng Bộ Tư pháp, tránh việc “đá qua đá lại” mà không có câu trả lời thỏa đáng.