VINPA

Các doanh nghiệp đầu mối khẳng định có thể đáp ứng nhu cầu phối trộn và cung ứng xăng sinh học E10 trên toàn quốc. Tuy nhiên, nhiều vướng mắc về kỹ thuật, chi phí và thủ tục cấp phép đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai, cần sớm được xử lý để tránh phát sinh điểm nghẽn nguồn cung.

Tại Hội nghị triển khai Chỉ thị 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, ông Trịnh Quang Khanh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, tại Hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, tất cả hội viên Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã thống nhất chủ trương triển khai tích cực Thông tư 50/2025/TT-BCT và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm.

Ông Trịnh Quang Khanh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, tất cả hội viên Hiệp hội đã thống nhất chủ trương triển khai tích cực Thông tư 50/2025/TT-BCT và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của năm 2026

Theo ông Khanh, với năng lực phối trộn của các hội viên, cùng một số đơn vị chưa là hội viên, tổng công suất đạt khoảng 965.000 m³, hoàn toàn có khả năng phối trộn và cung ứng xăng sinh học trên phạm vi toàn quốc theo lộ trình. “Hiện các đơn vị đang đầu tư, chuẩn bị hạ tầng, tổ chức pha chế, tăng sức chứa ethanol để đảm bảo công tác phối trộn”, ông Khanh cho biết.

Tuy nhiên, ông Khanh cũng lưu ý thời điểm 1/6, khi xăng khoáng được thay thế bằng xăng sinh học, khả năng xuất các lô hàng lớn có thể bị ảnh hưởng. “Nếu điều hành không tốt, có thể tạo điểm nghẽn trong đảm bảo nguồn cung, dù năng lực 965.000 m³ là đủ đáp ứng”, ông nói.

Kiến nghị tháo gỡ chi phí, thuế, tiêu chuẩn và tâm lý thị trường

Dù ủng hộ chủ trương triển khai sớm xăng E10, các doanh nghiệp cũng còn nhiều băn khoăn vướng mắc cần tháo gỡ. Theo ông Khanh, cần áp dụng chi phí kinh doanh định mức đối với xăng E10 cao hơn xăng khoáng do phát sinh thêm chi phí pha chế, phối trộn, đầu tư, vận chuyển và bảo quản. Nội dung này đã được Hiệp hội gửi tới các cơ quan chức năng, đặc biệt là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.

Về thuế tiêu thụ đặc biệt, hiện xăng khoáng đầu vào chịu mức 10%, trong khi xăng sinh học đầu ra là 7%. Chênh lệch 3% này ảnh hưởng lớn đến dòng tiền doanh nghiệp, do đó kiến nghị áp dụng thống nhất mức 7%.

Hiệp hội cũng đề nghị Bộ Công Thương sớm có văn bản trả lời kiến nghị liên quan đến ethanol sản xuất từ nguyên liệu không phải phế phẩm nông nghiệp, làm rõ các vấn đề liên quan.

Về hàm lượng oxi, với xăng nền trong nước sản xuất hiện oxi ở mức 0%, trong khi hàng nhập khẩu hàm lượng oxi khoảng 1,3-1,5%. Tại cuộc họp ngày 4/3 của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, các bên đã thống nhất cần dung hòa để vừa đảm bảo yêu cầu quản lý, vừa tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Nếu yêu cầu oxi bằng 0% hoàn toàn, giá xăng sinh học có thể tăng khoảng 600-700 đồng/lít.

Đối với kiểm tra chất lượng, hiện cơ quan quản lý chủ yếu kiểm soát đầu ra, trong khi doanh nghiệp phải tự đảm bảo đầu vào nhưng chưa có hướng dẫn rõ ràng. Nếu đầu tư máy đo chỉ số octan, chi phí trên 40 tỷ đồng. Trong khi dự thảo nghị định (Nghị định về kinh doanh xăng dầu thay thế Nghị định 83/2014/NĐ-CP và các Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 83/2014/NĐ-CP) cho phép lựa chọn đầu tư hoặc thuê dịch vụ thử nghiệm của tổ chức có phòng thử nghiệm đủ năng lực kiểm tra, thử nghiệm theo quy định. Vì vậy, Hiệp hội đề nghị sớm ban hành Nghị định kinh doanh xăng dầu thay thế Nghị định 83.

Về thị trường, ông Khanh cho biết tâm lý người tiêu dùng vẫn còn băn khoăn với xăng sinh học. Do đó, cần công bố rõ loại xe có thể sử dụng xăng E10 để tạo niềm tin. Thực tế, số lượng xe không phù hợp là rất nhỏ, cần có lộ trình phù hợp và duy trì xăng E5 trong giai đoạn chuyển tiếp.

Trong quá trình vận hành, có thể xảy ra hiện tượng tách lớp làm hàm lượng ethanol giảm xuống dưới E10, có thể còn E8. Tuy nhiên, chất lượng E8 vẫn đảm bảo. Nếu quy định cứng E10, doanh nghiệp có thể bị coi là vi phạm dù chất lượng vẫn đảm bảo. Do đó, cần linh hoạt trong giai đoạn đầu, khi lượng xăng tồn kho của các doanh nghiệp còn nhiều, chất lượng xăng E10 cần có thời gian để ổn định.

Đối với thuế bảo vệ môi trường, hiện xăng E5 là 1.900 đồng/lít, xăng E10 là 1.800 đồng/lít. Hiệp hội đề nghị có chính sách thống nhất, về chung một khung là 1.800đ/lít.

Vướng kỹ thuật, thủ tục cấp phép kéo dài

Một trong những vướng mắc lớn hiện nay đến từ yêu cầu kỹ thuật theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN. Quy chuẩn quy định hàm lượng ôxi trong xăng E5 và xăng E10 không lớn hơn 3,7% theo khối lượng, trong khi tỷ lệ khối lượng ôxi trong ethanol là 34,78%. Với tỷ lệ phối trộn 10% ethanol để sản xuất xăng E10, riêng phần ethanol đã khiến hàm lượng ôxi trong xăng đạt gần 3,5%, chưa kể sai số phép đo.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải sử dụng xăng nền gần như không chứa ôxi để pha chế xăng sinh học E10. Tuy nhiên, xăng nền hiện có trên thị trường thường có hàm lượng ôxi trung bình khoảng 1,7%, khiến doanh nghiệp không thể sử dụng nguồn sẵn có, buộc phải tiêu thụ hết lượng tồn kho và tìm nguồn xăng nền mới không chứa ôxi. Nguồn này hiện rất hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu thế giới đang rơi vào khủng hoảng từ ảnh hưởng của cuộc chiến vùng vịnh.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP và Thông tư 15/2015/BKHCN, doanh nghiệp muốn được cấp phép phối trộn phải có phòng thử nghiệm đạt chuẩn. Thực tế, một số thương nhân đầu mối đã đầu tư hệ thống phối trộn nhiên liệu sinh học nhưng chưa có phòng thử nghiệm nên chưa được cấp phép, không thể triển khai sớm lộ trình xăng E10.

Ngoài ra, thủ tục cấp phép các trạm phối trộn hiện do Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện, với thời gian từ 2 đến 3 tháng. Điều này khiến nhiều trạm phối trộn của doanh nghiệp xăng dầu dù đã đầu tư vẫn chưa thể hoạt động.

Liên quan đến thực tế triển khai, ông Lê Thanh Mân - Tổng giám đốc Công ty Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Petimex) cho biết, Công ty đang triển khai đầu tư, dự kiến mở rộng pha chế tại Đồng Nai và đã gửi hồ sơ xin phép nâng cấp từ E5 lên E10. Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất là phòng thử nghiệm. “Chúng tôi đã đầu tư 11/12 chỉ tiêu, chỉ còn thiếu máy đo chỉ số Octan do chi phí rất cao nên chưa làm được. Trước đây đề nghị được thuê nhưng chưa được chấp thuận, dẫn đến khó khăn”, ông Mân nói.

Ông Mân cho biết thêm, nếu được cho phép thuê phòng thử nghiệm theo dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu mới, doanh nghiệp có thể hoàn thành thủ tục cấp phép trong tháng 4, vận hành thử nghiệm và đưa vào hoạt động chính thức trong tháng 5.

Về nguồn nguyên liệu, sản lượng ethanol hiện khoảng 3.000-4.000 m³/tháng. Về giá, nếu sử dụng nguồn trong nước cơ bản đáp ứng, nhưng với hàng nhập khẩu, đặc biệt loại không chứa methanol/ôxi, có thời điểm lên tới khoảng 45 USD/thùng, làm tăng chi phí pha chế. Do đó, doanh nghiệp đề nghị xem xét điều chỉnh quy định về chỉ số ôxi cho phù hợp.

Ngoài ra, qua thử nghiệm, hàng tồn kho hiện tại không đạt chỉ số ôxi theo quy định, gây khó khăn khi chuyển đổi. Với hệ thống cửa hàng của doanh nghiệp, có thể chủ động chuyển sang E10, nhưng với hệ thống đại lý sẽ có độ trễ do tồn kho, có thể kéo dài vài ngày đến một tháng. Do đó, doanh nghiệp đề nghị có cơ chế linh hoạt trong giai đoạn chuyển tiếp, tránh xử phạt ngay.

Bộ Công Thương đề xuất sửa quy chuẩn, gỡ điều kiện phối trộn xăng E10

Trước các vướng mắc nêu trên, Bộ Công Thương cho biết sẽ trình Chính phủ chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương nghiên cứu, sửa đổi theo trình tự rút gọn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học (QCVN 01:2022/BKHCN), ban hành kèm theo Thông tư 16/2022/TT-BKHCN ngày 15/12/2022.

Theo đó, sẽ xem xét nâng hàm lượng ôxi trong xăng sinh học lên tối thiểu 5,3% nếu điều kiện kỹ thuật cho phép, đồng thời mở rộng dải hàm lượng ethanol trong xăng sinh học E10 (từ 8-10% hoặc từ 9-11%). Quy định cũng sẽ làm rõ yêu cầu kỹ thuật đối với ethanol nhiên liệu, là nhiên liệu có nguồn gốc sinh học, được sản xuất từ các sản phẩm nông, lâm nghiệp, nhằm đảm bảo đúng mục tiêu bảo vệ môi trường.

Thời hạn hoàn thành nội dung này được đặt ra trước ngày 15/4/2026.

Cùng với đó, Bộ Công Thương cũng cho biết sẽ nghiên cứu, trình Chính phủ cho phép doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu được thuê phòng thí nghiệm thay vì phải đầu tư, phù hợp với dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu sửa đổi. Mục tiêu là để các doanh nghiệp sớm được cấp phép phối trộn, pha chế xăng sinh học E10, tham gia ngay vào quá trình phối trộn, phân phối trong tháng 4 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, với thời hạn hoàn thành trước ngày 10/4/2026.